نسل «بدون مرز» در سیستمی منسوخ / ایراد کار کجاست؟
به گزارش پایگاه خبری – تحلیلی رادیو گفتوگو، برنامه «سایهروشن» با موضوع نسل زد و آلفا و با حضور دكتر سعید معظمی گودرزی، پژوهشگر حوزه آموزش در استودیو و علی رحمانی، مسئول اسبق مشاوره تحصیلی در مدارس ایثارگر و شاهد بهصورت تلفنی گفتگو كرد.
◉ نظام آموزشی فعلی با ذائقه نسل دیجیتالزاده همخوانی ندارد
سعید معظمی گودرزی به تعریف ویژگیهای منحصربهفرد نسل جدید پرداخت و اظهار كرد: نسل جدید به دلیل دسترسی سریع و آسان به اطلاعات، دیگر اهمیتی برای یادگیری حافظه محور قائل نیست.
وی بیان كرد: دامنه توجه این نسل كوتاهتر اما انتخابی است؛ یعنی تنها زمانی به یك موضوع توجه كامل نشان میدهد كه برایش معنادار، كاربردی و جذاب باشد. آنها بیش از آنكه به شنیدن و حفظكردن علاقهمند باشند، به تجربهكردن، آزمونوخطا و یادگیری عملی حساس هستند.
این پژوهشگر حوزه آموزش در مصاحبه با رادیو گفتوگو مدل آموزشی رایج در مدارس را با سبك یادگیری این نسل مقایسه كرد و افزود: نظام آموزشی ما همچنان بر مبنای مدلهای قدیمی عمل میكند كه در آن دانشآموز یك دریافتكننده صرف و منفعل است. این در حالی است كه نسل زد و آلفا نیازمند مشاركت فعال، دیدهشدن و تعامل در فرایند یادگیری است. اگر آموزش برایشان خستهكننده باشد، بهسرعت حواسشان پرت شده و در برابر یادگیری مقاومت میكنند. این مقاومت، ریشه بسیاری از چالشهای تحصیلی امروز است.
وی نقش نهادهای كلیدی مانند خانواده و مدرسه را در این تحول، حیاتی توصیف كرد و گفت: خانوادهها بهعنوان اولین بستر تربیتی و اصلیترین منبع بازخورد، نقشی اساسی در ایجاد تعادل میان آموزش رسمی و مهارتهای عملی زندگی دارند. ارتباط تنگاتنگ، مستمر و سازنده میان خانه و مدرسه میتواند به شناخت بهتر ویژگیهای فردی دانشآموز و همسوسازی فرایندهای آموزشی در هر دو محیط كمك شایانی كند.
گودرزی ضرورت تحول در رویكرد مربیان و معلمان را مهمترین حلقه این زنجیره دانست و خاطرنشان كرد: مهمتر از خود دانشآموزان، مربیان و معلمانی هستند كه به آنها آموزش میدهند. سؤال اساسی این است كه آیا كادر آموزشی ما با ذائقه، سبك و روشهای نوین موردنیاز این نسل آشنایی دارند؟ ما بیش از هر زمان دیگری نیازمند پرورش مربیانی توانمند و همسو با این نسل هستیم؛ مربیانی كه بتوانند محیطی امن و محترمانه برای یادگیری فراهم كرده و كلاس درس را از فضایی صرفاً برای كسب نمره، به محلی برای تمرین مهارتهای ارتباطی، اجتماعی و حل مسئله تبدیل كنند.
◉ نسل جدید را به دانشمندانی بیهویت تبدیل كردهایم
در ادامه علی رحمانی در مصاحبه تلفنی با رادیو گفتوگو با انتقاد شدید از رویكرد نظام آموزشی كشور، گفت: این سیستم به دلیل ناتوانی در همگامشدن با تحولات جهانی و اصرار بر روشهای منسوخ، در حال تربیت دانشمندانی بیهویت است كه در امتحانات موفق، اما در زندگی واقعی ضعیف و ناكارآمد هستند.
وی در تشریح این بحران، نسل جدید را نسلی بدون مرز توصیف و اظهار كرد: دانشآموز امروز ما به واسطه فناوری، در معرض تحولات و اطلاعات جهانی قرار دارد و ذهنیتی فراتر از مرزهای جغرافیایی دارد. بااینحال، ما همچنان او را در چارچوب یك مرز محدود آموزشی قرار داده و انتظار حرفشنوی مطلق داریم. حقیقت این است كه این نسل برای سیستم آموزشی ما ناشناخته است و ما با ابزارهای قدیمی در حال مواجهه با پدیدهای كاملاً جدید هستیم.
این مسئول اسبق مشاوره تحصیلی در مدارس ایثارگر و شاهد ریشه این مشكل را فقر فرهنگی در نحوه برخورد با فناوری دانست و افزود: ما در مواجهه با فناوری و فضای مجازی، یك رویكرد دوگانه و افراطی داشتهایم. یا این فضا را بهعنوان یك تهدید مطلق میبینیم و با آن مبارزه میكنیم، یا آن را كاملاً رها كرده و هیچ نظارتی بر آن نداریم. در هر دو صورت، نتوانستهایم آن را بهعنوان یك ابزار قدرتمند و یك اصل پذیرفتهشده در خدمت آموزش به كار گیریم. درحالیكه دانشآموزان ما باهوش مصنوعی و روندهای روز دنیا درگیر هستند، محتوای كتابهای درسی ما همچنان متعلق به دهههای گذشته است.
وی در رادیو گفتوگو با تأكید بر تأثیرات مخرب آموزش نمره محور، گفت: وقتی مبنای سنجش دانشآموز، صرفاً توانایی او در حفظكردن فرمولها و مطالب درسی باشد، او را از درك عمیق و مهارتهای كاربردی دور كردهایم. دانشآموز یاد میگیرد كه برای كسب نمره ۲۰ و جلب رضایت دیگران تلاش كند، اما باورها، سبك زندگی و مهارتهای اساسی موردنیازش در این فرایند كاملاً نادیده گرفته میشود. این مسئله باعث ایجاد یك تضاد درونی عمیق در دانشآموز میشود كه او را میان دنیای واقعی و دنیای امتحانات سرگردان میكند.
رحمانی بهعنوان راهكار اصلی، بر لزوم یك تغییر دیدگاه كلان در سطح ملی تأكید و بیان كرد: ما باید بپذیریم كه نمیتوانیم مقابل این تحولات بایستیم. بهجای تقابل، باید این ابزارها را به رسمیت بشناسیم و از آنها برای تقویت هویت و ارزشهای بومی خودمان استفاده كنیم. میتوان در عین حفظ ارزشها، سوار بر هواپیمایی با سرعت نور حركت كرد. این امر مستلزم ایجاد یك باور عمومی جدید در خانوادهها، مدارس و بهویژه در میان برنامهریزان و سیاستگذاران آموزشی است تا فناوری به سكوی پرواز دانشآموزان تبدیل شود، نه دامی كه در آن گرفتار آیند.
