باغبانی ایلام؛ از یک ظرفیت مغفول تا موتور محرک توسعه استان
مسلم اسدی، مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان ایلام
تفصیل روز – سال ۱۴۰۴ را باید یکی از سال‌های متفاوت و اثرگذار در مسیر تحول باغبانی استان ایلام دانست. سالی که در آن باغبانی، از یک بخش صرفاً تولیدی، گام‌به‌گام به یکی از محورهای مهم توسعه اقتصادی، اشتغال‌زایی و امیدآفرینی در استان تبدیل شد.
رشد ۱۴ برابری اعتبارات استانی بخش باغبانی، توسعه ۵۰۰ هکتار باغ جدید با محوریت باغات دیم، افزایش دو برابری سطح گلخانه‌های فعال، توسعه باغات انجیر دیم رقم سبز استهبان و بادام دیم، آموزش باغداران جدید و مراقبت و حفاظت از باغات احداث‌شده، تنها بخشی از اتفاقاتی است که در این سال با وجود شرایط خاص امنیتی و جنگی کشور رقم خورد.
امروز، سبز ماندن بیش از ۹۰ درصد سطح باغات جدید، نشانه‌ای روشن از آن است که توسعه باغات صرفاً به کاشت چند هزار نهال محدود نشده، بلکه آموزش، مراقبت و تثبیت سرمایه‌گذاری نیز در کنار آن دنبال شده است.
در کنار این اقدامات، افزایش تولید محصولات باغبانی، برگزاری جشنواره‌های انگور و گل محمدی و تلاش برای معرفی ظرفیت‌های باغبانی استان، نشان داد که ایلام می‌تواند در کنار تولید، در حوزه بازار، برندینگ و ایجاد ارزش افزوده نیز حرف‌های جدی برای گفتن داشته باشد.
یکی از افتخارات مهم استان نیز کسب رتبه نخست کشور در سطح زیرکشت و تولید گل نرگس است. ظرفیتی که اگر با برنامه‌ریزی، صنایع تبدیلی، بسته‌بندی، بازاررسانی و صادرات همراه شود، می‌تواند از یک محصول کشاورزی به یک زنجیره اقتصادی واقعی تبدیل شود.
اما شاید مهم‌تر از همه این دستاوردها، تغییری باشد که در نگاه به باغبانی استان ایجاد شده است.
باغبانی دیگر فقط «کاشت درخت» نیست، باغبانی یعنی اشتغال پایدار، حفظ منابع آب و خاک، استفاده از اراضی شیب‌دار، ایجاد درآمد برای روستاییان، جلوگیری از مهاجرت، رونق صنایع تبدیلی و بسته‌بندی و خلق ثروت از ظرفیت‌های طبیعی استان.
هر هکتار باغ جدید، فقط تعدادی نهال نیست، سرمایه‌ای است که می‌تواند سال‌ها برای یک خانواده درآمد ایجاد کند. هر گلخانه فعال، فرصتی برای اشتغال است. هر جشنواره، می‌تواند پلی میان تولیدکننده و بازار باشد و هر سرمایه‌گذاری در صنایع تبدیلی، ارزش محصول باغدار را چند برابر کند.
از همین منظر، برنامه‌ریزی برای ادامه نهضت توسعه باغات استان در سال ۱۴۰۵ با جدیت بیشتری در سازمان جهاد کشاورزی در حال انجام است. ایلام هنوز ظرفیت‌های بزرگی دارد که بخش قابل توجهی از آنها بالفعل نشده‌اند، از باغات دیم و توسعه تاکستان‌ها گرفته تا نخلستان‌های جنوب استان.
رایزنی اخیر استاندار محترم و مسئولان ارشد استان با یک سرمایه‌گذار مطرح ملی برای احداث ۴۰۰۰ هکتار نخلستان در حوزه جنوب استان، اگر به مرحله اجرا برسد، می‌تواند یک نقطه عطف تاریخی در اقتصاد کشاورزی جنوب ایلام باشد. طرحی که آثار آن تنها در ایجاد باغ خلاصه نمی‌شود و می‌تواند زنجیره‌ای از اشتغال، صنایع فرآوری، بسته‌بندی، حمل‌ونقل و تجارت را در منطقه شکل دهد.
اما تحقق چنین افق‌هایی، نیازمند یک مطالبه جدی و مشترک است: باغبانی باید در اولویت برنامه‌های توسعه‌ای استان قرار گیرد.
نمایندگان معزز استان در مجلس، استاندار محترم، مدیران ارشد اجرایی و مجموعه جهاد کشاورزی باید با نگاهی بلندمدت، از باغبانی حمایت کنند. اعتبارات توسعه باغات، تسهیلات کم‌بهره، توسعه زیرساخت‌های آب و خاک، صنایع تبدیلی، بازاررسانی، بیمه محصولات، حمایت از سرمایه‌گذاران و فراهم نمودن زمینه برای صادرات محصولات باغی از مرز مهران، هزینه نیست، سرمایه‌گذاری برای آینده ایلام است.
امروز می‌توان با افتخار گفت که باغبانی ایلام در مسیر یک تحول قرار گرفته است، اما این تحول هنوز در ابتدای راه است.
۵۰۰ هکتار توسعه باغات در سال ۱۴۰۴می‌تواند آغاز یک حرکت بزرگ‌تر باشد، نه پایان آن.
اکنون زمان آن است که همه در کنار باغدار ایلامی بایستیم، از نمایندگان مجلس و مدیران ارشد استان تا مجموعه جهاد کشاورزی و سرمایه‌گذاران بخش خصوصی.
نهضت توسعه باغات ایلام باید ادامه پیدا کند، با قدرت بیشتر، اعتبار بیشتر و نگاهی بزرگ‌تر.
