قائم‌پناه در ایلام به دنبال چه بود؟ سنجش پیشرفت پروژه‌ها در برابر ۷۶۰۰ میلیارد تومان اعتبار تخصیص‌یافته
یاسر بابایی
تفصیل روز – در روزهای اخیر، سفر دو روزه دکتر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور، به استان ایلام با برخی برداشت‌ها، تحلیل‌ها و انتقادهای رسانه‌ای همراه شد. بخش قابل توجهی از این واکنش‌ها، بیش از آنکه بر مبنای شناخت دقیق مأموریت و اهداف این سفر باشد، در فضای رقابت‌های سیاسی و جناحی شکل گرفت و متأسفانه گاه اصل موضوع و فلسفه حضور معاون اجرایی رئیس‌جمهور در استان را تحت‌الشعاع قرار داد. از این رو، تبیین هدف و ماهیت این سفر می‌تواند به شفاف‌سازی افکار عمومی و جلوگیری از قضاوت‌های نادرست کمک کند.
سفر اخیر دقیقاً در آستانه نخستین سالگرد سفر استانی دکتر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور محترم، به ایلام انجام شد؛ سفری که در خردادماه ۱۴۰۴ منجر به تصویب ۵۲ مصوبه مهم عمرانی، اقتصادی و زیرساختی برای استان شد. مجموع اعتبارات پیش‌بینی‌شده برای این مصوبات بالغ بر ۱۴ هزار و ۶۰۳ میلیارد تومان بوده که تأمین آن از شش منبع مشخص شامل اعتبارات دستگاه‌های اجرایی ملی، منابع استانی، سازمان برنامه و بودجه کشور، صندوق توسعه ملی، ستاد اجرایی فرمان امام(ره) و مسئولیت‌های اجتماعی وزارت نفت تعریف شده است. این مصوبات نیز با افق اجرایی سه‌ساله طراحی شده‌اند و طبیعتاً ارزیابی میزان تحقق آن‌ها نیازمند نظارت‌های دوره‌ای و میدانی است.
بر همین اساس، هدف اصلی سفر معاون اجرایی رئیس‌جمهور نه اعلام پروژه‌های جدید، نه برگزاری آیین‌های نمادین و نه کلنگ‌زنی طرح‌های تازه بود؛ بلکه مأموریت اصلی، بررسی میدانی روند اجرای مصوبات سفر ریاست جمهوری و ارزیابی میزان انطباق پیشرفت فیزیکی پروژه‌ها با اعتبارات تخصیص‌یافته بود. در چنین بازدیدهایی، دولت تلاش می‌کند مشخص شود منابع پیش‌بینی‌شده تا چه میزان پرداخت شده‌اند، پروژه‌ها چه میزان پیشرفت واقعی داشته‌اند، کدام طرح‌ها نیازمند پیگیری و حمایت بیشتر هستند و در چه مواردی باید موانع اجرایی یا اداری برطرف شود.
در واقع فلسفه این سفرها مبتنی بر پاسخ به یک پرسش کلیدی است؛ آیا پروژه‌هایی که برای آن‌ها اعتبار مصوب شده، متناسب با منابع دریافتی پیش رفته‌اند یا خیر؟ هر جا پروژه‌ای با کندی مواجه شده باشد، علت آن باید شناسایی و رفع شود؛ اگر اعتبار مورد نیاز تأمین نشده، موضوع باید در سطح ملی پیگیری شود و اگر قصور یا سهل‌انگاری اجرایی وجود داشته باشد، باید اصلاح گردد. بنابراین مأموریت معاون اجرایی رئیس‌جمهور در این سفر، مأموریتی نظارتی، ارزیابانه و پیگیرانه بوده است.
از سوی دیگر، باید توجه داشت که بخش عمده مصوبات سفر ریاست جمهوری به ایلام، نه برای آغاز پروژه‌های جدید بلکه برای تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام سال‌های گذشته تعریف شده‌اند. بسیاری از این پروژه‌ها پیش از سفر ریاست جمهوری دارای پیشرفت فیزیکی قابل توجهی بوده‌اند و دولت چهاردهم تصمیم گرفته است به جای افزودن طرح‌های جدید به فهرست مطالبات استان، پروژه‌های نیمه‌تمام را به سرانجام برساند. نمونه روشن این رویکرد، ورزشگاه ۱۵ هزار نفری ایلام است که طی سال‌های گذشته حدود ۷۰ میلیارد تومان برای آن هزینه شده و اکنون با وجود پیشرفت فیزیکی حدود ۹۸ درصدی، برای تکمیل دو درصد باقیمانده خود به بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد. این مثال به خوبی نشان می‌دهد که گاه بخش کوچکی از عملیات پایانی پروژه‌ها، به دلیل افزایش هزینه‌ها و تغییرات اقتصادی، نیازمند منابعی فراتر از کل هزینه‌های سال‌های گذشته است.
نکته مهم دیگر آن است که عملکرد استان ایلام در اجرای مصوبات سفر ریاست جمهوری، در شرایطی مورد ارزیابی قرار گرفته که کشور طی یک سال گذشته با مجموعه‌ای از چالش‌های امنیتی، سیاسی و اقتصادی مواجه بوده است. وقوع جنگ ۱۲ روزه پس از سفر ریاست جمهوری، آشوب‌های دی‌ماه و همچنین شرایط ناشی از تداوم جنگ تحمیلی سوم آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران از اسفندماه ۱۴۰۴ تاکنون، طبیعی بود که بر روند تأمین منابع و اجرای پروژه‌های عمرانی در سراسر کشور اثرگذار باشد. با این حال، استان ایلام توانسته است عملکردی قابل قبول و فراتر از تعهدات زمان‌بندی‌شده ارائه کند.
بر اساس گزارش‌های ارائه‌شده در جریان این سفر، مجموع تحقق اعتبارات مصوبات سفر ریاست جمهوری در استان ایلام تاکنون به بیش از ۷۶۰۰ میلیارد تومان رسیده که معادل بیش از ۱۱۴ درصد تعهدات پیش‌بینی‌شده در مقطع زمانی مورد ارزیابی است. این شاخص نشان می‌دهد که نه تنها روند جذب منابع در استان مطلوب بوده، بلکه نسبت میان تخصیص اعتبارات و پیشرفت فیزیکی پروژه‌ها نیز در سطح رضایت‌بخشی قرار داشته است.
به همین دلیل، جمع‌بندی معاون اجرایی رئیس‌جمهور از سفر به ایلام، رضایت از روند اجرای مصوبات و همخوانی مناسب میان پیشرفت پروژه‌ها و منابع اختصاص‌یافته بود. از این منظر، سفر دکتر قائم‌پناه را باید یک سفر نظارتی و پیگیری‌کننده برای صیانت از حقوق مردم استان و تضمین تحقق تعهدات دولت دانست؛ سفری که هدف آن نه تولید خبرهای تبلیغاتی و نه رونمایی از وعده‌های جدید، بلکه اطمینان از اجرایی شدن وعده‌های پیشین و تسریع در تکمیل پروژه‌های مورد نیاز مردم ایلام بوده است.
